Cisowsko-Orłowiński Park Krajobrazowy

Cisowsko-Orłowiński Park Krajobrazowy obejmuje część Wyżyny Kieleckiej i wschodnie obszary Gór Świętokrzyskich. Większość tego niezwykle cennego przyrodniczo zakątka Polski zajmują lasy. Nie brakuje w nim malowniczych wzgórz, leśnych polan i mokradeł, a także dziesiątek cennych zabytków.

Park leży w środkowej części województwa świętokrzyskiego i rozpoczyna się w zasadzie na przedmieściach Kielc, które mogą się stać dogodnym punktem wypadowym do zwiedzenia okolicy. Poza stolicą regionu, niezłą bazą noclegową mogą pochwalić się też leżące na skraju parku Dalszyce i Łagów. W rozsianych po całym jego terenie wioskach działa też kilka gospodarstw agroturystycznych.

Zakątki Cisowsko-Orłowińskiego Parku Krajobrazowego cechuje spore zróżnicowanie przyrodnicze. Można tu znaleźć zarówno stare, wyżynne bory z kilkusetletnimi pomnikami przyrody, jak i młodsze lasy mieszane i torfowiska. Zamieszkują je m.in. łosie, borsuki, jelenie i bobry. Urozmaicona jest też rzeźba terenu, co szczególnie cieszy odwiedzających to miejsce fanów kolarstwa górskiego i wprawionych piechurów. Chociaż nie znajdzie się tu krajobrazów wysokogórskich, łagodne wzniesienia parku są gdzieniegdzie urozmaicone fantastycznymi formacjami skalnymi. W okolicy Łagowa znajduje się np. powstała w wapiennych skałach Jaskinia Zbójecka, której prawie 200-metrowe korytarze są siedliskiem wielu gatunków nietoperzy.

Przez Cisowsko-Orłowiński Park Krajobrazowy przebiega 27-kilometrowy odcinek niebieskiego szlaku turystycznego Gór Świętokrzyskich, którym można dojść z Dalszyc do Łagowa. Wybierając tę trasę, po minięciu wsi Niwy dojdzie się na dwa zalesione szczyty Pasma Cisowskiego: Wrześni (370 m n.p.m.) oraz Góry Stołowej (423 m n.p.m.). Później szlak mija rezerwat przyrody Cisów i prowadzi na najwyższe wzniesienie tego pasma, czyli wysokie na 427 metrów Włochy. W znajdującej się nieopodal wsi Widełki trakt czerwony krzyżuje się z żółtym, który prowadzi stąd na południe, przez wieś Nowa Huta, aż do znajdującego się poza obrębem parku Szydłowa. Warto zajrzeć do tej oddalonej o 34 km od Widełek miejscowości ze względu na jej średniowieczne i renesansowe zabytki, takie jak XIV-wieczny zamek królewski, zachowane fragmenty miejskich murów wraz z gotycką Bramą Krakowską, pamiętające czasy Jagiellonów kościoły czy pochodząca z tej same epoki synagoga.

Świadectw fascynującej przeszłości regionu nie brakuje także w granicach Cisowsko-Orłowińskiego Parku Krajobrazowego. Na jego wschodnim skraju, w Rembowie, kryją się w leśnej gęstwinie ruiny zamku rycerskiego z XIV w., które z daleka mogą być pomylone z występującymi obficie w tym rejonie formacjami skalnymi. Podchodząc bliżej do fundamentów można poznać, że zamek był niegdyś wyposażony w wieżę, a przed intruzami strzegła go głęboka fosa. Również we wschodniej części parku znajduje się niewielka wieś Bardo, której chlubą od wieków jest XV-wieczny dzwon zwany Drugim Zygmuntem. Ukryty w dzwonnicy przy małym, barokowym kościółku zabytek jest o ponad sto lat starszy od swego słynnego imiennika, bijącego w Wieży Zygmuntowskiej na Wawelu. W sumie na terenie parku turyści mogą się natknąć na ponad 30 wielowiekowych zabytków, z których każdy ma do opowiedzenia własną historię.

fot. Agnieszka Parkitna, Wikimedia Commons