Park Krajobrazowy Doliny Sanu

Park Krajobrazowy Doliny Sanu znajduje się na południowo-wschodnim krańcu województwa podkarpackiego i stanowi otulinę Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Jest on enklawą prawdziwie dzikiej, górskiej przyrody, a na jego zachodnim skraju znajduje się niezwykle jezioro, utworzone po wybudowaniu najwyższej zapory w Polsce. Wzdłuż górskich szlaków w parku można zobaczyć wiele ciekawych, drewnianych zabytków.

Park Krajobrazowy Doliny Sanu rozciąga się wzdłuż granicy polsko-ukraińskiej, od opuszczonej wsi Beniowa na południowym wschodzie, aż po Jezioro Solińskie na północnym zachodzie. Obejmuje górskie pasmo Otrytu, a znaczna część jego terytorium leży na wysokości ponad 500 m n.p.m. 80 procent powierzchni parku stanowią nieprzebyte lasy, co przesądza o jego dużym bogactwie przyrodniczym. Żyją tu m.in. wilki, rysie, niedźwiedzie i żubry, a także około 130 gatunków ptaków.

Jezioro Solińskie to niezwykle malowniczy, wijący się pomiędzy zboczami górskimi zbiornik retencyjny, utworzony po zbudowaniu tamy w miejscowości Solina. Tutejsza, ponad 80-metrowa zapora jest najwyższa w Polsce. Po jej utworzeniu w drugiej połowie XX w. Jezioro Solińskie stało się popularnym, choć wciąż w skali Polski raczej nieodkrytym rajem dla urlopowiczów. Nad jego brzegami można zatrzymać się w jednym z licznych ośrodków wczasowych lub np. wynająć domek letniskowy. Turyści mają tu też pod ręką wiele przystani jachtowych, wypożyczalnie sprzętu wodnego, kąpieliska i wygodne pomosty dla wędkarzy. Linia brzegowa Jeziora Solińskiego jest bardzo nieregularna, pełna zatoczek, półwyspów i wysepek. Jego strome i zalesione brzegi są w wielu miejscach ozdobione wysokimi skałami. Widoczne z lustra jeziora wzgórza zapraszają żeglarzy i kajakarzy do odwiedzenia okolicznych, górskich szlaków.

Poza miejscowościami nad Jeziorem Solińskim, w Parku Krajobrazowym Doliny Sanu można się zatrzymać w licznych gospodarstwach agroturystycznych, pensjonatach czy schroniskach. Jedno z tych ostatnich znajduje się m.in. na grzbiecie Ortytu i jest nazywane Chatą Socjologa. Istotnie jednym z inicjatorów jej powstania w latach 70-tych XX w. był socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego, a w kolejnych latach „chata” na tzw. Odrycie Górnym stała się jednym z ulubionych miejsc wypoczynku jego studentów. Do tego schroniska można dojść niebieskim szlakiem turystycznym z położonej w środkowej części parku wsi Dwernik. Trakt ten biegnie z Odrytu Górnego dalej do opuszczonej po II wojnie światowej wsi Hulskie. Pamiątką po dawnych mieszkańcach są tam ruiny cerkwi i innych zabudowań oraz cmentarzysko. Niebieski szlak kończy się w starej wsi Polana, gdzie można zobaczyć piękną, drewnianą cerkiew z końca XVIII w. Z Chaty Socjologa na Odrycie Górnym można także zejść zielonym szlakiem turystycznym do wsi Lutowiska, w których warto zwrócić uwagę na niewielki, neogotycki kościół parafialny oraz stary żydowski cmentarz, którego historia sięga XVIII w.

Wspomniana już wieś Polana, za sprawą swojej cennej cerkwi, leży na popularnym wśród fanów historii Szlaku Architektury Drewnianej Województwa Podkarpackiego. Trakt ten prowadzi do dziesiątków ciekawych obiektów, ma wiele wariantów i z uwagi na znaczne odległości pomiędzy jego poszczególnymi przystankami, najlepiej zwiedzać go samochodem. Do ciekawszych miejscowości na szlaku należy zaliczyć Smolnik, wieś usytuowaną we wschodniej części Parku Krajobrazowego Doliny Sanu. Jego najcenniejszym zabytkiem jest greckokatolicka cerkiew pw. Archanioła Michała z 1791 r. Szlak wiedzie także przez wieś Chmiel, leżącą nieopodal Chaty Socjologa. Warto obejrzeć w niej greckokatolicką świątynię pw. św. Mikołaja z początku XX w.

Cerkiew św. Mikołaja w Chmielu, fot. Red 81, Wikimedia Commons