Spływ Ostrawicą i granicznym odcinkiem Odry (Ostrawa-Krzyżanowice)

Szlak ten powstał w ramach polsko-czeskiego projektu "Rzeki dzielą, rzeki łączą - budowa przystani kajakowych na Odrze i Olzie", realizowanego przez gminę Krzyżanowice i Miasto Bohumin. W jego ramach powstało 5 przystani, a przy każdej z nich postawiono tablicę z informacjami o opcjach spływu na danym odcinku rzeki. Główny odcinek jaki zaprojektowano do udostępnienia w ramach tego projektu zaczyna się przed czeskim Bohuminem, w przystani znajdującej się pod kładką prowadzącą do Antoszowic (cz.: Antošovická lávka), a kończy w polskich Krzyżanowicach. Oprócz tego przystanie znajdują się w w czeskim Starym Bohuminie (obok starego przejścia granicznego) i w Zabełkowie (poniżej ujścia Olzy do Odry, obok mostu drogi woj. 78). Wycieczkę można jednak przedłużyć, rozpoczynając spływ w Ostrawie: na Odrze poniżej ujścia Ostrawicy, lub wyżej - na Ostrawicy poniżej ujścia do niej Łucyny (cz. Lučina).

Utrudnienia w postaci progów znajdują się podczas spływu Ostrawicą, pod mostem kolejowym w Bohuminie, a także podczas spływania najatrakcyjniejszym fragmentem szlaku - granicznymi meandrami Odry pomiędzy Starym Bohuminem a Zabełkowem. Na odcinku tym napotkać można na ostre zakręty, wiry i drzewa leżące w korycie rzeki. Jest to bowiem nieuregulowany fragment rzeki, jedyny naturalny odcinek na całym jej biegu.

W ramach projektu "Rzeki dzielą, rzeki łączą..." zakupiono również sprzęt pływacki, dostępny za darmo w budynku ochotniczej stroży pożarnej w Starym Bohuminie. Do dyspozycji są

  • kajaki z tworzywa sztuczego (8 sztuk, cz. plastové kánoe)
  • kajaki nadmuchiwane (2 sztuki, cz. nafukovací kánoe)
  • kajaki z tworzywa 3 - osobowe (2 szt., cz. plastové třímístné kánoe)
  • czteroosobowe rafty (3 szt.)
  • dodatkowy sprzęt - wiosła, kapoki itd.
Wypożyczaniem kajaków zajmują się strażacy z OSP w Starym Bohuminie (strażacy po czesku to hasiči). Numer telefony do dowódcy - 731 130 686. Myślę, że bez kłopotu można porozumieć się po polsku. Kajaków nie można rezerwować, wypożyczane są na przystani w Starym Bohuminie w każdy weekend i święto od 01.06 do 31.09. o godzinie 9-tej i 14-tej. Kilka najważniejszych warunków wypożyczenia:
  • spływ wypożyczonym kajakiem tylko na odcinku Stary Bohumin - Zabełków (graniczne meandry Odry)
  • kaucja wynosi 1000 koron
  • zwrócenie łodzi do 2 godzin od wypożyczenia (w przystani w Zabełkowie)
  • pełnoletność, okazanie dowodu osobistego (cz. občanský průkaz)
  • przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i ochrony środowiska (szczególnie na terenie chronionych granicznych meandrów Odry)
  • płynięcie w grupie - minimum dwie łodzie
  • za powrotny transport kajaków i osób z Zabełkowa do Starego Bohumina trzeba uiścić opłatę 100 koron/1 kajak.
Spływ Ostrawicą z centrum Ostrawy do Koblowa (ok. 5 km).

Z uwagi na prowadzone w tym roku prace rewitalizacyjne Ostrawicy spływ górnym fragmentem tego odcinka aktualnie nie jest możliwy. W budowie są dwa jazy, które wchodzą w skład projektu rewitalizacyjnego, oprócz tego w kilku miejscach rzeka poprzegradzana jest ochronnymi zastawkami wyłapującymi ewentualne wycieki oleju z maszyn budowlanych. Przez zastawki te nie można przepłynąć. Najniżej położona z tych zastawek znajduje się pod kładką obok parku „Sady Komenskeho”, teoretycznie więc poniżej niej istnieje możliwość spływu. Wstęp na część wyżej położonego nabrzeża objętego budową jest zabroniony. Program rewitalizacji zakłada wybudowanie dwóch jazów piętrzących wodę, trzech przystani z wypożyczalnią kajaków, podestów do opalania oraz ścieżek dla rowerzystów i rolkarzy i innych atrakcji. Zakończenie wszystkich prac zaplanowane jest na początek 2013 roku, tak, aby przyszłoroczny sezon wodniacki na Ostrawicy zaczął się bez zakłóceń.

Do tej pory, przed oddaniem do użytku przystani proponowane miejsce rozpoczęcia spływu znajdowało się na lewym brzegu Ostrawicy, pod pieszą kładką prowadzącą z centrum wystawienniczego Černá louka (tutaj można było zaparkować samochód) na zamek w Śląskiej Ostrawie. Miejsce to znajduje się tuż poniżej ujścia do Ostrawicy rzeki Łucyny (cz. Lučina). Odcinek do Ostrawy - Koblowa to około 4,7 km spływu, na którego trasie występują 3 przeszkody, które można ominąć nie wychodząc na brzeg:

  • próg wodny na 4 km (licząc od ujścia Ostrawicy do Odry), przed Mostem Sikory, można ominąć z lewej strony
  • próg wodny na 3,8 km, tuż za Mostem Sikory; należy płynąć środkiem rzeki, a potem kierować się lekko w prawo lub w lewo
  • głazy pod kolejnym mostem drogowym (Most Pionierów) na 3,6 km; można ominąć z prawej strony
  • niewielki próg wodny za mostem drogi 647.
  • głazy pod mostem kolejowym.
Dwie ostatnie przeszkody znajdują się poniżej wspomnianej wcześniej zastawki ochronnej pod kładką obok „Sadów Komenskego”. Zaraz po tym jak miniemy most autostradowy Ostrawica uchodzi do Odry. Za mostem w Koblowie, po lewej stronie rzeki znajduje się miejsce wodowania kajaków i początek kolejnego proponowanego odcinka spływu.

Spływ Odrą z Ostrawy-Koblowa do Antoszowickiej Kładki (Antošovická lávka) (ok.5 km)

Kajaki zwodować można na lewym brzegu rzeki, po skręceniu z mostu na lokalną drogę prowadzącą w stronę Odry. Odcinek ten jest bezpieczny - Odra płynie szerokim, uregulowanym korytem, dwukrotnie przepływając pod autostradą.

Odcinek od Antoszowickiej Kładki do Starego Bohumina (ok. 2,2 km)

Antoszowicka Kładka (cz. Antošovická lávka), wybudowana po powodzi w 1997 roku przeznaczona jest dla pieszych i rowerzystów. Tuż za nią, po prawej stronie znajduje się przystań kajakowa i tablica informacyjna. Do przystani dojechać można samochodem. Na niedługim odcinku do Starego Bohumina Odra płynie spokojnym, stabilnym nurtem. Jedyną przeszkodą na trasie są kamienie znajdujące się pod granicznym mostem kolejowym tuż przed starym Bohuminem. W Starym Bohuminie, tuż za starym drogowym mostem granicznym, na prawym brzegu Odry znajduje się kolejna przystań kajakowa.

Odcinek ze Starego Bohumina do Zabełkowa (przez graniczne meandry Odry) (ok. 7,5 km)

Jest to zdecydowanie najciekawszy fragment całej przygranicznej sieci wodnej. Prowadzi przez jeden z ostatnich naturalnych fragmentów liczącej sobie ponad 800 km długości Odry. W ramach projektu "Przestrzeń dla rzeki" część terenów przylegających do Odry przeznaczono do zniszczenia w ramach naturalnych procesów tworzących koryto rzeki. Na obszarach tych niedopuszczalne jest umacnianie skarp brzegowych i wybieranie żwiru i kamieni z koryta rzeki. Naturalne procesy obejmują m.in. powstawanie i rozwój meandrów oraz ich przecinanie, podmywanie skarp i osadzanie ławic piasków, oraz tworzenie i zanikanie wysp rzecznych. Do jednej z największych zmian koryta Odry doszło w wyniku powodzi w 1997 roku, kiedy to jeden z większych meandrów oderwany został od głównego nurtu rzeki i utworzył zamknięte starorzecze.

Często dostępu do brzegów rzeki bronią obalone pnie drzew lub wysokie skarpy. Z odciętych fragmentów rzeki tworzą się cenne przyrodniczo niewielkie jeziorka eutroficzne, a wśród wilgotnych łęgów topolowo-jesionowych rosną zbiorowiska ziołoroślowe. Warunki te doskonale nadają się do życia różnorodnych, często rzadkich zwierząt. Zaliczyć można do nich przede wszystkim zagrożone wyginięciem gatunki ptaków: m.in. orła bielika, trzmielojada, błotniaka stawowego, zimorodka czy tracza nurogesi. Dla zachowania występujących tutaj rzadkich roślin i zwierząt (a także unikatowych siedlisk) na terenie meandrów utworzono obszar chronionego krajobrazu i włączono je do sieci Natura 2000. Dla poznania walorów przyrodniczych tego fragmentu Odry utworzono po polskiej i czeskiej stronie ścieżki przyrodnicze, przebiegające wzdłuż meandrów.

Podczas spływu meandrami Odry należy zachować szczególną ostrożność - w wielu miejscach w rzece leżą powalone pnie drzew, na zakrętach występują bystrza, spotyka się także wiry. Ze względu na ochronę przyrody meandrów nie należy a ich terenie:

  • hałasować, śmiecić i biwakować
  • wchodzić na strome brzegi (znajdują się tam nory i gniazda zimorodka i jaskółki brzegówki)
  • wchodzić na piaszczyste wyspy i łachy tylko w przypadku wyższej konieczności (znajdują się na nich doskonale zamaskowane, przez co łatwe do zniszczenia gniazda sieweczki rzecznej i kuklika piskliwego)
  • zatrzymywać się w miejscu przerwanego meandru (pierwszy ostry zakręt rzeki w prawo za Starym Bohuminem) - jego okolice są najcenniejsze przyrodniczo na obszarze całego meandru.
Najbardziej cenna przyrodniczo część odcinka pomiędzy Starym Bohuminem a Zabełkowem, prowadząca przez graniczne meandry Odry ma długość około 3 km. Po ujściu do Odry jej prawego dopływu - Olzy rzeka ta całkowicie zmienia swój charakter - odtąd płynie uregulowanym, głębokim korytem, a po przepłynięciu pod mostem drogi 78 docieramy do znajdującej się na lewym brzegu przystani kajakowej w Zabełkowie.

Odcinek Zabełków - Krzyżanowice (ok. 5,5 km)

Odciek ten prowadzi prostym, uregulowany fragmentem Odry. Tuż za przystanią w Zabełkowie, po prawej stronie zobaczyć można stanowisko obrony chemicznej Odry. Wzdłuż prawego brzegu Odry, za jej wałami rozciąga się niewidoczny z poziomu wody Polder Buków. Jest to jeden z elementów ochrony przeciwpowodziowej dorzecza Odry. W momencie wystąpienia wysokich stanów wody polder wypełniany jest wodą, łagodząc falę powodziową. W okresach bezpiecznych stanów wody znajdują się na jego terenie liczne zbiorniki wodne. Integralną częścią polderu jest jaz przelewowy, którego budowlę zobaczyć możemy po prawej stronie rzeki, przed mostem w Krzyżanowicach. Podczas budowy Polderu całkowicie wysiedlono wieś Kamień, zlokalizowaną w centrum dzisiejszego polderu.

Tuż po przepłynięciu pod mostem drogowym łączącym miejscowości Buków i Krzyżanowice możemy opuścić rzekę w leżącej na jej prawym brzegu przystani kajakowej. Spływ można oczywiście kontynuować dalej, do Raciborza czy Kędzierzyna Koźla.

Dodaj swoją opinię

Zaloguj się aby dodać opinię